| DİHA - Rojda'dan müzikle Kürt kadın hikayeleri |
| DİHA - Rojda'dan müzikle Kürt kadın hikayeleri İlk solo albümünde Şakiro ile düet yapan Rojda, rap sanatçilarını aratmayacak bir performans sergiliyor. Alaettin Aykoç'un aranjörlüğünü yaptığı albümde, Kürt müziğinin melodik yapısını elektronik müzik öğeleriyle buluşturan sanatçı, dünya müziği ölçeğinde eserlere imza atıyor. Kürt müziğinin efsanevi kadın isimlerinden Meryemxan'ın seslendirdiği 'Helimcan' adlı parçayı okuyarak müzik dünyasında başarılı bir çıkış yapan Rojda, ilk solo albümünü yayınladı. Müziğe başladığı Koma Gulê Xerzan ile bir süre önce yollarını ayıran Rojda'nın albümü 'Sebra min' adını taşıyor. Kom Müzik etiketiyle dinleyici ile buluşan albümde 12 şarkı var. Müzikle uğraşmaya başladığı günden itibaren sesi ve yorumuyla dinleyicilerin olduğu kadar müzik dünyasının da dikkatlerini çeken Rojda'nın, bu albümde dinleyicilerine sürprizleri var. Kürt Kadınının Trajedisi Konu ve müzikalite açısından 'Sebra min', bir bütünlük içerecek tarzda dinleyicilerin beğenisine sunuluyor. Her bir parçanın kendi içerisinde bir hikaye barındırdığı albümün genel konsepti Kürt kadını. Albümdeki 12 şarkıdan çoğu, Kürt kadınının yaşamından kesitler sunan hikayelerden oluşuyor. Acı, sevinç, aşk, yabancılık gibi çok yoğun duyguları taşıyan şarkılara Rojda kendi yorumuyla yeniden ruh veriyor. Bir Kürt kadını olarak yaşananlara birebir şahitlik ettiğinden dolayı Rojda, şarkıları yorumlarken şarkının vermek istediği mesajı özüne uygun bir tarzda dinleyicilere hissettirip etkiyi yaratabiliyor. Buna en güzel örnek, 'Sabahın Garibi anlamına gelen 'Xeriba Beyani' şarkısı. Genellikle düğünlerde gelinin ardından okunan bu şarkı Kürtler'in birçok yöresinde değişik makamlarda ve yorumlarla söyleniyor. Her ne kadar gelinin ardından okunsa da 'Xeriba Beyani', Kürt kadınının trajedisini anlatıyor. Kendi isteği dışında evlendirilen, her türlü uygulamaya reva görülen, Nazım Hikmet'in şiirindeki sofrada öküzden sonra bile, yeri olmayan her Kürt kadınının kendisine yabancılaşmasının hikayesidir. Albümde, Siirt yöresinde söylenen biçimiyle okuyan Rojda, orijinal metnin arasına aldığı doğaçlama hava ile dinleyicilere bu trajediyi hissettiriyor. Albümün ilk klibi de bu şarkıya çekildi. Irak'ın Kürt bölgesinde ünlü Kürt yönetmen Hisên Hesen tarafından çekilen klip, albüm yayınlanmadan Mezopotamya Müzik Kanalı (MMC) ve diğer Kürt kanallarında gösterilip ilk günden en çok istek alan klip oldu. Ayşe Şan’ın iki Dilde Yazılmış şarkısını Seslendiriyor Albümdeki diğer parçaların her birisinin buna benzer hikayesi bulunuyor. Erivan yöresine ait 'Tiliya min Diêşe/Parmağım acıyor' adlı şarkı da sevdiği adamın başka birisiyle evlenmesi üzerine yakılmış bir uzun hava. Ozan Şemdin ve Werdeka Hemid'in kaynaklık ettiği bu şarkıyı Rojda, daha önce canlı performanslarında dinleyicilerine sunmuş ve oldukça beğeni toplamıştı. Bu iki şarkının yanı sıra Meryemxan gibi Kürt müziğinde efsaneleşmiş isimlerden Ayşe Şan'ın okuduğu bir parçaya yer veriyor Rojda. Ayşe Şan’ın okuduğu 'Sallana Sallana' parçası gibi yarı Türkçe yarı Kürtçe olan 'Gelmiş Bahar' adlı bu eser, anonim gözükmesine rağmen kimi yorumcularca, yaşadıklarını dile getiren Ayşe Şan tarafından yazıldığı yönünde değerlendiriliyor. Kadınları direk konu alan diğer şarkılar da anonim Kürt müziğinin klasikleşmiş eserlerinden oluşuyor. Varto yöresine ait “Ax li Gidyê', Van yöresine ait 'Hoy Nar' ve Serhat yöresine ait 'Lê Bûkê' ise Rojda'nın 'yumuşak' yorumlama tarzına alışık olan dinleyicileri şaşırtacak derece 'sert' olmuş. Geriye kalan şarkılardan biri Kürtçe'nin Zazaca lehçesinde yazılmış bir aşk şarkısı iken iki tane de Rojda bestesinden oluşuyor. Bu bestelerden biri albüme ismini veren 'Sebra min', Rojda'nın hayatını kaybeden abisine yazdığı bir beste, diğeri de 'Ax Welat' ismini taşıyor. Rojda'nın Şakiro ile rap düeti Albümün belki de en dikkat çekecek parçası ise 'Wey Dil' ismini taşıyor. Kürt müziğinin ustalarından Şakiro'nun 'Erebê' adıyla bilinen bu parçasında Rojda, Şakiro ile düet yapıyor. Şahê Dengbêjan lakabıyla bilinen Şakiro'nun bir Arap kadınına yönelik, erkek ile kadının karşılıklı atışması şeklinde bestelediği bu şarkıda Rojda, kadının sözlerini seslendiriyor. İki güçlü yorumcunun ve sesin buluştuğu bu parçanın diğer bir özelliği ise rap tarzında bestelenmiş olması. Dengbêj tarzının modern bir altyapıya sahip olduğunun en güzel örneğini teşkil eden şarkının aranjesi de dikkatlerden kaçmıyor. Elektronik müziğin Dengbêjlik ile buluşturulduğu bu güzel örnekle, otantik Kürt müziğinin dünya müzik kategorisinde dinlenecek düzeyde olduğu gösteriliyor. Rojda'nın bu şarkı için 4 aydan daha fazla bir süre çalıştığını da eklemek gerek. Kürt müziği ve elektronik öğeler Albümün müzikal altyapısı da içerik kadar dikkatleri çekiyor. Albümde Klasik Kürt müziği, elektronik müzik öğeleriyle harmanlanmış. Bu düzenleme anlayışının en yoğun hali “Wey Dil”da görülürken, diğer şarkıların da aynı anlayışla düzenlendiği görülüyor. İyi bir müzik dinleyicisinin hemen fark edeceği şekilde, albümde Kürt sanatçılarının ve gruplarının belki de vazgeçilmez enstrümanı haline gelen bağlama ve bağlama ailesi bulunmuyor. Bu albümde Rojda'nın sesine gitar çeşitleri, obua gibi batı enstrümanları eşlik ediyor. Kürt motifleri ise daha çok melodi ve nefesli çalgılarla veriliyor.ilk kez elektronik müzik dengbêj tarzıyla bu derece yoğun olduğu bir şekilde buluşuyor. ' Albümün aranjörlüğünü yapan Alaettin Aykoç, düzenlemeleri yaparken şarkıların hikayelerini esas almış. Neyi, nasıl anlattığından hareketle enstrümanları, sample’ları kullanmış. Her şarkı neyi anlatıyorsa ona göre müzikal altyapı yeniden üzerinde düşünülerek düzenlenmiş. Aranjede Yeni Bir isim Alaettin Aykoç imzası Düzenlemesiyle farklı olduğunu ilk etapta gösteren albümün aranjörlüğünde Mezopotamya Kültür Merkezi'nin (MKM) gruplarından Koma Azad ve en son Koma Gulên Xerzan'da bağlama ve gitar çalan Alaettin Aykoç'un imzası bulunuyor. İlk kez Gulên Xerzan'ın 'Rûkena min' adlı son albümünde aranjörlük yapan Aykoç, Kürt etnik müziğini elektronik, rock ve caz motiflerini kullanarak modern bir tarzla dünyaya taşıma hedefini gözetiyor. Aykoç, bu hedefini 'Serba min'da Kürt sanatçılarının ve gruplarının alışıldık müzikal formlarının dışında bir yenilikle hayata geçiriyor. ROJDA 1978 Yılında Siirt'in Kurtalan ilçesine bağlı Tütün köyünde dünyaya geldi. İlkokulu bitirdikten sonra okumaya devam etmek için İstanbul'a yerleşti. Müzik yaşamına 1991 yılında, İstanbula gelir gelmez müzisyen ağabeyi Çiya'nın Kurduğu Koma Gulên Xerzan ile başladı. Grup çalışmaları 1993' ten sonra MKM bünyesinde devam etti.1994 yılında grup olarak, ilk albümleri 'Ji Bîr Nabin' ile dinleyicilerine daha profesyonel bir şekilde sesini duyurdu. 1997 yılında yayınladıkları 'Sonda Me' albümündeki 'Helimcan' şarkısı, Rojda için önemli bir dönüm noktası oldu. Meryemxan'ın okuduğu bu parçayı kendi duygusuyla okuyan Rojda, halk içerisinde 'Helîmê' ismiyle anılır oldu. 1997'de 11 bayandan oluşan Koma Asmîn grubunun kuruculuğunda yer aldı. Grupta aktif olarak çalıştı, bir süre sonra üyesi olduğu Koma Gulên Xerzan grubunun yoğun çalışmalarından dolayı Koma Asmîn'den ayrılmak zorunda kaldı. Rojda, 2003 yılında aynı zamanda grup elemanı olan Alaettin Aykoç ile evlendi. 2005 yılında grubun üçüncü albümü olan Rûkena Min albümüyle müzikal olarak iyi bir çıkış yakaladı. Rûkena Min albümünde yer alan 'Memet Kanî' ve 'Elo Dîno' adlı parçalarının klibi Zaxoda yapılan klip festivalinde birinciliğe aday olarak gösterildi. 2006 yılında Rojda Koma Gulên Xerzan'dan ayrılan Rojda, müzik hayatını solo albüm çalışması ile devam ettiriyor. MKM bünyesindeki bütün sanatçıların içinde yer aldığı ortak bir çalışma olan Şahiya Stranan serisinin ikinci albümünde 'Henê Bînin' adlı otantik parçayla bu albümde yer aldı. Mîr müzik ve Roj TV'nin ortak çalışması olan Şevbêrka Dengbêjan adlı albümde 'Yade Rebenê' adlı klasik parçayı okudu. Rotinda'nın 'Nayê Gotin' adlı albümünde 'Çiya Bilinde' parçasını seslendirdi. Şivan Perwer'in albümünde de vokal yaptı.MKM bünyesinde çalışmalarını yürüten dans topluluğunun 'Mem û Zîn' adlı projesinde kendi bestesi olan 'Sebrê' ve otantik olan 'Le Bûkê' parçalarıyla ses verdi.Yine Harbiye açık havada 'Bêje / Söyle' projesinde şarkılarını seslendirdi. Yine Diyarbakır'da 'Kadın Ağıtları' adlı projede sahne aldı. ŞAKîRO Kürt dengbêjlerinin ustası sayılan Evdalê Zeynikê’den sonra en çok tanınan dengbêjdir Şakiro. Kürtler arasında güzel sesinden dolayı ‘Kewê Ribat’ (Rabat Kekliği) ve ‘Şahê Dengbêjan’ olarak anılıyor. Türkiye’de Şakir Deniz olarak bilinen Şakiro, kendisi gibi usta bir dengbêj olan ‘Resoyê Gopala’nın öğrencilerindendir. Erzurum Karayazı’da uzun yıllar yaşayan Şakiro aslen Ağrı Patnoslu'dur. Oldukça geniş ve güçlü bir ses aralığına sahip olan Şakiro'nun, yaşadığı dönemin imkânsızlıklarına rağmen 60'ın üzerinde kaset doldurduğu tahmin ediliyor. 1996 yılında İzmir'de yoksullukla dolu geçen günlerin sonunda hayatını kaybetti. ALAETTİN AYKOÇ 6 yaşından itibaren bağlamanın evde çalınmasıyla müziğe ilgisi gelişen Alaettin Aykoç, 8 yaşında kimseden ders almadan kendi kendine bağlama çalmayı öğrendi. 14 yaşında düğünlerde çalmaya başlayınca müziğe olan ilgisi giderek arttı. 1988'de Kocaeli'ye taşınan Aykoç, kısa bir süre abisinin yanında televizyon tamirciliği yaptı. Elektronik Mühendisliği mezunu olan Alaettin Aykoç, müzikle ilişkisini hiç kesmedi. 1996 yılında Koma Azad'la tanışan Aykoç, İstanbul'a MKM'ye gelerek gruba katıldı. Profesyonel müzik yapmak için dışardan solfej ve armoni eğitimi için özel dersler almaya baıladı. Bir süre grupla çalışmaya devam eden Alaettin Aykoç,2001 yılında gruptan ayrılarak Koma Gulên Xerzan'la çalışmaya başladı.. 2005 yılında Koma Gulên Xerzan'ın 'Rûkena Min' adlı albümün aranjörlüğünü yaptı. 2006'da Rojda'yla gruptan ayrılan Aykoç, Rojda'nın ilk solo çalışması 'Sebra Min' adlı albümün aranjörlüğünü üstlendi. Aykoç sanatçı Fırat Güneş’in solo albümünün aranjörlüğünü yapıyor. FERİD DEMİREL - DİHA |