| Radikal - Özgürlük kâğıt üzerinde |
| 16/01/2006 Celal BA?LANGIÇ  Kürtçe müzik yapanlaryn ortak sorunu ?arkylarynyn çalynmamasy, kliplerinin gösterilmemesi. Hatta parasyny ödedi?i halde klibini yayymlatamayanlar var. Rojda da bu sanatçylardan biri...10 karde?in en küçü?üydü. Çocuklu?undan aklynda kalan en belirgin izlerden biri yaz geceleri yattyklary damda 'Jandarma geliyor, jandarma geliyor' diye uyandyrylmasyydy: 'Aramalarda evin alty üstüne gelirdi. Ablamyn çeyizi vardy. Her geli?lerinde annem 'N'olur da?ytmayyn, kyzymyn çeyizidir' diye yalvaryrdy. Yaramazlyk yapynca da 'Seni jandarmalara verece?im' diye korkuturdu annem.' Bir de çocukken köyün bütün erkeklerinin köy meydanynda yatyrylyp syra daya?yndan geçirilmesini, bunun da köyün kadynlaryna ve çocuklaryna seyrettirilmesini 'Küçükken ya?ady?ym bir travma' diye anlatyyor. Asyl ady Kadriye ?enses'ti. Daha do?rusu, ilkokulu bitirdikten sonra Kurtalan'yn Tütün Köyü'nden ortaokulu okumak üzeri Ystanbul'daki a?abeyi Selman'yn yanyna gelmek için yola Kadriye olarak çykmy?ty. A?abeyi Selman da müzisyendi ve sahne ady olarak 'da?' anlamyna gelen 'Çiya'yy kullanyyordu. Gulen Herzan adly bir grubu vardy. Yani 'Herzan'yn Gülleri'. Yki ayda bir gözalty Okul yerine kendini a?abeyinin grubuyla birlikte sahnede buldu Kadriye. Sahne ady olarak da 'Rojda'yy seçmi?ti. Grup, Kürtçe müzik yapyyordu: '13 ya?ymda müzik çaly?malaryna ba?ladym. Dü?ünlerde, toplantylarda ?arky söylüyordum. O yyllarda Kürtçe yasakty ama biz söylüyorduk. Sonra da polisle kovalamaca oynuyorduk. Ylk gözaltyna alyndy?ymda 16 ya?yndaydym. Edirne'de, üniversitede Nevruz kutlamasy vardy. Konser sonrasy gözaltyna alyndym. 'Niye buradasynyz, niye geldiniz, Kürtçe yasak, niye Kürtçe söylüyorsunuz' diye dövüyorlardy. Savcylyk serbest byrakty. Ancak yedi?im dayak yüzünden omurgam ve belim sakatlanmy?ty. Be? yyl sürdü tedavim.' Ondan sonra kaç kez gözaltyna alyndy?yny hatyrlamyyor Rojda. Ancak ortalama olarak her iki ayda bir gözaltyna alynmy?. Bu uygulama 2002'ye kadar sürmü?. O tarihten itibaren de tümüyle kesilmi? 'periyodik gözalty' uygulamasy. Grubunun 1994 yylyndan bu yana çykardy?y üç albümde Rojda adyyla yer almy?, sahneye hep Rojda adyyla çykmy?. 2002'de de mahkemeye ba?vurarak nüfus kâ?ydynda Kadriye yazan adyny Rojda adyyla de?i?tirmi?. Ylkokuldan sonra okula gitmemi? Rojda ama profesyonel oldu?u alanda kendini geli?tirmek için ?an e?itimi almy?. Açylan davalaryn ardy arkasy kesilmemi? Rojda'nyn müzik ya?amy boyunca: 'En son Batman'da konser vermi?tik. Çok güzel geçti. Hatta güvenlik önlemi alan polisler bile bizi kutlady. Tek bir olay çykmady. Konser boyunca insanlar halaylar çekti. Ancak iki ay sonra hakkymyzda 'halky galeyana getirmek'ten dava açyldy?yny ö?rendik. Ylk albümümüz 'Jibir Nabyn' hakkynda yayymlanmasyndan sekiz yyl sonra dava açyldy. Hâlâ daha sürüyor. Oysa o albümde yer alan parçalary yyllardyr okuyorum. Albüme bakanlyk bandrol vermi?. 'Örgüt propagandasy'ndan toplatyldy kaset.' AB'ye uyum sürecinde Kürtçeye konulan yasa?yn kalkmasyna ra?men uygulamanyn Türkiye'nin her yerinde ayny olmamasyndan da yakynyyor Rojda: 'Ystanbul'da okuyorsun artyk Kürtçe ?arkyyy. Ama geçenlerde Malatya'da okurken bir Emniyet görevlisi gelip 'Sen nasyl Kürtçe okursun, bu Anayasa'yla yasaklanmy?' dedi. Diyarbakyr'da okuyorsun da örne?in, onun ötesindeki bazy kentlerde okuyamyyorsun. ?arkylarymyz özel radyo ve televizyonlarda yayymlanmyyor. Kliplerimiz dönmüyor. Bize 'Klibiniz yok' diyorlar. Çok kötü ko?ullarda, klip çekiyoruz, ula?abildi?imiz bütün kanallara veriyoruz. Bazy kanallar bu klipleri para kar?yly?y yapyyor. Söz konusu olan Kürtçe türkü oldu mu para kar?yly?ynda da yayynlanmyyorlar. Burada devletin koydu?u yasa?yn ötesine geçen bir sansür var.' Sanatçylardan bildiri Aslynda Rojda'nyn yakyndy?y bu konular, Kürtçe müzik yapan tüm sanatçylaryn ortak sorunu. Bu nedenle de 150'ye yakyn sanatçy bir araya gelerek 'Kürt Sanatçy Ynisiyatifi' adyyla bir bildiri yayymladylar. Ferhat Tunç'undan Metin Kahraman'yna, ?ivan Perver'inden Aynur Do?an'a kadar bütün sanatçylaryn imza koydu?u bildiriyi Nilüfer Akbal açyklady. Taleplerin ba?ynda konser ko?ullarynyn düzeltilmesi geliyordu. 'Di?er sanatçylara yönelik örne?ini görmedi?imiz ve hangi yasal zemine dayandy?y bilinmeyen, Kürt müzisyenlerden ikametgâh belgesi, sabyka kaydy ve benzeri belgelerin istenmesi uygulamasy bitmelidir. Bu rencide edici uygulama bizleri potansiyel suçlu olarak gören bir zihniyetin ürünü olup hem bizler hem de konseri düzenleyenler üzerinde bir basky yaratmayy amaçlamaktadyr. Ayny amaçla konserlerimiz hem sanatçylary, hem de dinleyicileri rahatsyz eden bir uygulamayla polis tarafyndan kamerayla kaydedilmektedir.' Sanatçylaryn yakyndy?y bir ba?ka konu da albümlerinin yo?un satyldy?y dönemlerde yasaklamalara u?ramalary, haklarynda dava açylmasy, ardyndan davalar beraatla sonuçlanarak yasaklaryn kalkmasy. Bu süreçte de ?arkylar yasakly oldu?undan radyolarda çalynamyyor, bu tür ekonomik güçlükler nedeniyle de yapymcylar Kürtçe müzi?e yatyrym yapmak istemiyor. Bildirilerinde yer alan en büyük sorunlaryndan biri de sponsor bulamamak. 'Y? çevrelerini Kürt sanatyny desteklemekten alykoyan ürkütücü siyasal, ekonomik ve kültürel ortam sorgulanmalydyr. Sponsorluk mekanizmasynyn Kürt sanaty için i?lememesinin bir nedeni bilinç eksikli?i ise önemli bir nedeni de i?adamlarynyn duydu?u korkudur.' 'Ylan edilmemi? sansür'ü örneklerken kendi kliplerinin ba?yna geleni anlatyyor Rojda: 'Bir ?arkymyza çekti?imiz klipte halay çekenlerin elinde sary ve ye?il renkli mendiller var. Onlar da çok geri planda, gölgede kalmy?, belli belirsiz. Yerel bir televizyon bu klibimizi gösterdi diye ba?yna gelmeyen kalmady. Diyelim yeni bir albümüm çykty. Kürtçe söyledi?im için i?adamlary yatyrym yapmazsa, basyn beni i?lemezse, televizyon çykarmazsa benim albümüm nasyl satylyr. Zaten korsan almy? ba?yny gidiyor. Unkapany'na giremiyorsunuz Kürtçe söyledi?iniz için. Konserlerimize gelenler çyky?ta 'Sesiniz çok güzel' diyorlar. Ama kaç ki?i duyuyor?' AB komiseri haklyymy? Yine de gelecekten umutlu Rojda. 'Her ?eye ra?men kapylary zorlayaca?ym. Çünkü ben müzi?imi ya?yyorum. Gözümü kapatyp uzun havamy okudu?umda bu bana haz veriyor, ya?ama sevinci veriyor' diyor. Kürtçe müzik yapanlaryn ya?ady?y, aslynda AB sürecinde Türkiye'nin önüne dikilen uygulama zorlu?u. Önce kafalaryn de?i?mesi gerekti?i ortada. Gelinen noktada ortaya çykan o ki bo?una kyzmy?yz Türkiye reformlary kâ?yt üzerinde yaparken 'Uygulamayy görelim' diyen AB komiserine! |